Có một đêm tôi chạy năm cây số trên sườn núi lúc mười hai giờ khuya.
Đó là bài tập ở trại “Đại Bàng”, vòng đầu tiên tôi học thầy Phạm Thành Long. Trời tối. Gió lạnh. Chân tôi nặng như đeo chì, đầu ong ong một mớ từ ngữ lạ hoắc mà cả ngày hôm ấy tôi mới nghe lần đầu: hồ sơ khách hàng, nỗi đau, data analytic, bucket list. Tôi vừa chạy vừa nghe tiếng thở của chính mình, vừa tự hỏi mình đang làm cái gì ở đây — một người đàn bà đã qua cái tuổi người ta gọi là “khởi nghiệp”, đã có cửa hàng, đã có tiền, tự dưng đâm đầu vào khóa nặng nhất tên là EKÔM để rồi nửa đêm còn phải leo dốc.
Lúc đó tôi chưa hiểu vì sao mình phải chạy giữa đêm. Tôi chỉ chạy. Và tôi về.
Càng chạy, đầu tôi càng sáng ra một điều tôi đã né tránh suốt nhiều năm. Tôi viết những dòng này để kể lại điều đó. Và để nói với thầy một câu tôi nợ thầy đã lâu.
Cái đêm tôi vỡ ra: bán 10 năm mà chưa từng có thương hiệu
Trước khi gặp thầy, tôi kinh doanh theo bản năng.
Nói gọn thì tôi nhập và bán. Tìm được nguồn hàng tốt, đưa ra thị trường, ăn phần chênh lệch. Vậy thôi. Lúc đỉnh cao, tôi bán tới gần ba mươi tỷ một năm, trong tay giữ khoảng bốn mươi nghìn số điện thoại khách hàng. Nghe con số ấy, ai cũng nghĩ tôi phải là người kinh doanh bài bản lắm.
Sự thật là tôi không có chiến lược nào rõ ràng. Tôi không có USP — không trả lời được câu hỏi vì sao khách phải mua của tôi chứ không phải người khác. Tôi không có phễu. Bốn mươi nghìn khách hàng ấy nằm im trong máy như một kho báu bị khóa; tôi đối xử với họ như những con số, không phải như những mối quan hệ. Tôi có doanh số, nhưng không có một cái tên. Tôi có tiền, nhưng không có thương hiệu.
Tôi giống một người chạy rất nhanh mà không biết mình đang chạy về đâu.
Cái đêm trên núi, tôi vỡ ra điều đó. Trần trụi. Tôi bán được ba mươi tỷ không phải vì tôi giỏi kinh doanh, mà vì tôi giỏi bán hàng và may mắn tìm được hàng tốt. Hai chuyện ấy khác nhau lắm. Nếu ngày mai nguồn hàng đứt, hoặc thị trường đổi, tôi gần như phải bắt đầu lại từ đầu — vì tôi chưa xây được gì thuộc về riêng mình.
Đó là món quà đầu tiên thầy cho tôi. Không phải một mẹo bán hàng. Mà là một cú tát tỉnh người: em chưa làm đúng. Không phải sai — tôi vẫn kiếm ra tiền. Nhưng chưa đúng. Thầy là người đầu tiên bật đèn lên để tôi thấy con đường thật ra rộng và có bản đồ.
Vòng một tôi choáng, vòng hai tôi mới thấm
Thưa thầy, em xin thú thật vòng một em học như người đi trong sương mù.
Em nhảy thẳng vào EKÔM trong khi trong đầu chưa có một cái khung nào để treo kiến thức lên. Một rừng từ mới đổ ập xuống. Về đến nhà, mọi thứ trong đầu em hỗn loạn tới mức chồng em phải “dí” em lại mà hỏi: rốt cuộc đi học cái gì mà về không nói được thành câu? Em ú ớ. Vì em hiểu, nhưng em chưa đủ “từ” để diễn đạt cái mình hiểu ra thành lời cho người khác nghe.
Chính chỗ đó dạy em một bài học ngầm: giỏi thôi chưa đủ, phải có đủ ngôn ngữ để người khác hiểu được cái giỏi của mình. Một người giỏi mà không có từ để nói ra thì cái giỏi đó bị kẹt lại bên trong. Em đã kẹt như thế nhiều năm. Sau này em mới thấy đó là lý do thầy nói mãi về sách, về chữ nghĩa, về việc gọi tên được thứ mình làm.
Rồi tôi học lại. Vòng hai, khi đã có nền, tôi đi qua Bán hàng thành công, IMM, IPS, SSS — và lần này các khái niệm mới chịu thấm. Hồ sơ khách hàng, vấn đề, giải pháp. Phễu. Danh sách khách hàng. Mười chiến lược, mà chiến lược số một là “xây để bán”. Những chữ từng làm tôi choáng ở trại Đại Bàng, giờ hiện ra rõ ràng như một tấm bản đồ.
Tôi học thầy khoảng mười tám tháng, hai vòng như thế. Và tôi nhận ra cách thầy dạy không giống ai: thầy quy trình hóa mọi thứ, chia nhỏ từng bước đến mức tôi chỉ việc làm theo. Thầy biến kiến thức thành kỹ năng, rồi biến kỹ năng thành sản phẩm. Với một người “làm được nhưng khó nói ra” như tôi, đó đúng là thứ tôi cần.
“Cái cũ cứ để yên đó, làm cái mới”
Có một câu thầy nói mà em chép vào lòng, đến giờ vẫn nhớ nguyên văn:
“Cái cũ cứ để yên đó, làm cái mới. Khi nào cái mới gấp đôi cái cũ hoặc tốt hơn cái cũ rồi hãy xem xét bỏ nó.”
Câu đó gỡ cho em một nỗi sợ rất lớn. Người làm kinh doanh như em luôn sợ: nếu bây giờ mình rẽ hướng, mình học cái mới, mình xây thương hiệu cá nhân, thì cái đang nuôi sống mình có sụp không? Thầy trả lời: không cần đập bỏ cái gì cả. Cứ để cái cũ chạy. Mình xây cái mới song song. Đến khi cái mới đủ mạnh, tự khắc mình biết phải làm gì.
Và ẩn dưới câu đó là một bài học sâu hơn: phát triển bản thân trước, doanh nghiệp sau. Người trước, việc sau. Em từng nghĩ ngược lại — lo cho doanh nghiệp lớn lên đã, bản thân tính sau. Thầy lật lại: con người mình lớn tới đâu thì cơ nghiệp mình lớn tới đó. Muốn có cái mới gấp đôi cái cũ, trước hết mình phải là phiên bản gấp đôi của chính mình.
Coach Vị thế cao, và ngày em hết sợ thầy
Có một khóa làm tôi thay đổi tận bên trong: Code Vị thế cao.
Tôi vốn đi lên từ số không, tự lập từ năm bảy tuổi, quen cúi đầu làm việc hơn là quen giữ mình ở đúng vị thế. Khóa đó dạy tôi không “rớt tầng nhận thức”, biết giữ vị thế của mình, biết đọc cả ngôn ngữ cơ thể của người đối diện. Nó ngấm tới mức bây giờ nằm trong máu tôi rồi.
Và thầy biết không — sau khóa đó, em hết sợ thầy.
Không phải vì em thấy mình ngang hàng; em biết mình còn phải học thầy dài dài. Mà vì em hiểu ra giữ vị thế không phải là kiêu ngạo. Nó là đứng thẳng lưng làm chính mình, đối diện với bất cứ ai mà không tự thu nhỏ lại. Em thôi đứng nép mình như một học trò rụt rè, và bắt đầu đứng thẳng như một người dám nhận trách nhiệm với chính cuộc đời mình.
Em mê hai cái tên miền của thầy, vithe.com và vithecao.vn, tới mức em nuôi trong lòng một ước muốn: phải tạo ra được thứ giá trị gì đó cho cộng đồng để cho xứng với hai chữ “vị thế cao” ấy.
Mấy hôm nay, em xin báo cáo thầy một việc
Em kể những chuyện trên không phải để ôn nghèo kể khổ. Em kể vì em muốn thầy nhìn thấy cái đang xảy ra ngay lúc này, mấy ngày vừa qua.
Em nghĩ mãi xem cảm ơn thầy thế nào cho đúng. Rồi em hiểu ra: lời cảm ơn thật nhất của một người học trò không phải là nói thầy giỏi, mà là làm được điều thầy dạy. Nên em xin báo cáo thầy — như một người lính báo cáo về từ mặt trận.
Em vừa dựng xong một cái phễu IPS hoàn chỉnh đứng tên chính em.
Có một cái blog cá nhân, có trang About kể lại câu chuyện đời thật của em — đứa trẻ tự lập từ bảy tuổi, người đàn bà đi lên từ số không. Có một lead page gắn lead magnet: cuốn ebook nhỏ em tự viết, “5 Công Thức Mặc Đẹp Tôn Dáng Cho Phụ Nữ Sau Tuổi 25”. Có sale page. Và có cả một chuỗi email nuôi dưỡng, mà em cố tình để tỉ lệ trao giá trị áp đảo phần bán — đúng tinh thần cho đi trước mà thầy dạy.
Em cũng viết xong một bộ mười hai bài để lan tỏa, mỗi bài kể một câu chuyện thật và trỏ về blog của em. Và em đang tiến tới khóa coaching đầu tiên trong đời — một khóa dành cho phụ nữ, tận dụng đúng tệp bốn mươi nghìn khách hàng nữ mà bao năm qua em để nằm im trong máy.
Thầy có thấy không. Đây chính là “xây để bán”. Đây là phễu. Đây là danh sách khách hàng biết dùng cho tử tế. Đây là USP. Đây là phát triển bản thân trước, doanh nghiệp sau. Tất cả những thứ này, trước khi gặp thầy, em không có một cái nào. Em bán ba mươi tỷ mà không có một cái nào trong số đó. Giờ em đang xây từng cái một, bằng tay em, theo quy trình thầy chỉ từng bước.
Trái ngọt đầu tiên này là bằng chứng sống rằng lời thầy dạy là đúng, và đứa học trò này đã thật sự làm được, chứ không chỉ gật đầu trong lớp rồi để đó.
Người luật sư bỏ đỉnh đi gieo hạt
Thưa thầy, có một hình ảnh về thầy con giữ trong đầu như một tấm gương.
Thầy là luật sư sở hữu trí tuệ hàng đầu, hơn hai mươi năm trong nghề, nhà sáng lập một công ty luật, từng được ghi nhận trong nhóm luật sư hàng đầu của năm. Thầy đang đứng trên đỉnh của một nghề mà bao người mơ cả đời. Vậy mà thầy rẽ ngang, bước xuống khỏi cái đỉnh đó để đi dạy, đi gieo hạt cho người khác.
Con biết cái giá của một quyết định như thế. Rời nơi mình đã là số một để bắt đầu lại ở một sân chơi mới — đó không phải là liều, đó là can đảm. Và hạt thầy gieo đã thành rừng: hơn một trăm nghìn người đã ngồi trong “Đánh Thức Sự Giàu Có”, hơn năm trăm nghìn lượt doanh nhân đã đi cùng thầy. Con chỉ là một hạt nhỏ trong cánh rừng ấy.
Sợi dây chạy bộ
Có một sợi chỉ chạy suốt câu chuyện của thầy và con mà mãi sau con mới nhận ra: chạy bộ.
Con biết cả nhà thầy đều mê chạy — thầy, cô, hai em, cùng nhau chạy marathon. Con cũng mê chạy bộ. Con nghĩ giữa con và thầy có một sợi dây đồng điệu ở chỗ đó: cái tinh thần của người chạy đường dài, biết rằng thành quả không đến ở cây số đầu tiên, mà ở sự bền bỉ đặt một chân trước chân kia, hết cây số này đến cây số khác. “Go long or go home” — với con, đó không phải khẩu hiệu. Đó là cách thầy sống. Đi cho tới, hoặc về nhà. Không đi nửa vời.
Đêm ở trại Đại Bàng, con chạy năm cây số lúc mười hai giờ đêm mà chưa hiểu vì sao. Bây giờ con hiểu rồi. Đêm đó thầy không dạy con chạy. Thầy dạy con rằng có những đoạn mình phải tự bước qua bằng đôi chân của chính mình, trong bóng tối, chân mỏi, không thấy đích, không ai chạy thay được. Nhưng cứ chạy đúng nhịp, đúng phương pháp, rồi trời sẽ sáng.
Xây một thương hiệu, xây một con người tử tế, cũng là một cuộc chạy đường dài. Không có đường tắt. Chỉ có kỷ luật và sự bền bỉ — thứ mà con, người từng bỏ ống heo sáu mươi triệu, người từng chọn đền ba mươi triệu để giữ chữ tín, tin rằng mình có.
Lời cuối, thưa thầy
Với riêng con, thầy đã làm một việc lớn: thầy cho con cái con thiếu nhất dù con tưởng mình chẳng thiếu gì. Không phải tiền — con đã có. Mà là nhận thức. Là khả năng gọi tên thứ mình làm. Là một cái khung để một ngày kia con dựng nên thứ thuộc về chính mình, chứ không chỉ là hàng người khác đi qua tay con.
Con đường con chọn bây giờ là đứng cạnh những người phụ nữ, giúp họ tin rằng phụ nữ đẹp nhất là khi họ biết yêu chính mình. Con đường đó con đi được, là nhờ thầy đã đứng ở đầu đường và bảo con: đi đi, nhưng đi cho đúng cách.
Em cảm ơn thầy. Không phải bằng lời. Mà bằng cái phễu đầu tiên, cuốn ebook đầu tiên, khóa coaching đầu tiên — và bằng lời hứa rằng em sẽ chạy hết cuộc đường dài này, như một người thầy đã dạy em cách chạy.
Cái mới của em còn nhỏ. Nhưng em sẽ làm cho nó gấp đôi. Rồi gấp đôi nữa.
Học trò của thầy,
Thắm Đặng.
Chân dung thầy Phạm Thành Long: https://long.vn/pham-thanh-long-la-ai/






